1. Styczeń - Tyczeń, od słowa zetknąć, stykać. Istniała też nazwa: ledzień od lodu albo gołoledzi.

Na Trzech Króli słońce świecie, wiosna do nas pędem leci!

2. Luty - z dawnej mowy oznacza srogi. W średniowieczu nazywano luty, sieczeń albo strąpacz, bowiem siecze mrozem i strąpi, czyli ścina drogi i pola.

Deszcze na świętego Błażeja, słaba na wiosnę nadzieja.

3. Marzec - nazwa trzeciego miesiąca w roku ma korzenie w łacińskim słowie Martius, które znaczy tyle, co wojowniczy, waleczny. Marzec nazywano także brzeźniem od gałązek brzozy. W tym czasie bowiem mocno się one zazieleniały.

Słońce marcowe, owocom niezdrowe.

4. Kwiecień - jak łatwo się domyśleć, nazwa wywodzi się od kwitnących kwiatów. Dawno temu, kwiecień nazywano żykwiata albo budzikwiat. Dlaczego? Ponieważ kwiat kuszone pierwszymi ciepłymi dniami zbyt wcześnie wychodziły z ziemi. Zbyt wcześnie, ponieważ pogoda nie była stabilna i chwilę potem mogły zostać ścięte przymrozkiem.

Kiedy w kwietniu dużo wody, wtedy maj przynosi chłody.

5. Maj - ta nazwa pozostaje niezmienna. U Rzymian maj nazywano maiusem.

Częste w maju grzmoty, rozpraszają chłopom zgryzoty.

6. Czerwiec - to w dawnych czasach czyrwień, a nazwa ma związek z owadem czerwieniem, który pojawiał się gromadnie początkiem lata i odgrywał kluczową rolę w farbiarstwie tkanin. Czerwiem nazywano również osobniki płci męskiej u pszczół. O tej porze roku licznie się one mnożyły.

Gdy czerwiec chłodem i wodą szafuje, to zwykle rok cały popsuje.

7. Lipiec miał nazwę lipień od kwitnących lip, a było ich wtedy mnóstwo! Inne określenie lipca to ugornik od nieobsianych pól, inaczej ugoru.

Miesiąc lipiec musi przypiec i ostatki mąki wypiec.

8. Sierpień - od sierpów, czyli narzędzi, którym w dawnych czasach żęto (ścinano) żyto. Ale sierpień miał też inne imię, a mianowicie stojaczak. Nazwa nawiązywała do stojących prac wykonywanych przy żniwach.

Jeśli w sierpniu dni jasne, stodoły będą ciasne.

9. Wrzesień - prawdopodobnie od masowo kwitnących wrzosów. Wrzesień to także pajęcznik. Wdzięczna nazwa stanowi odniesienie do delikatnych pajęczyn, powszechny o tej porze roku, znanych także jako babie lato.

Jaki pierwszy wrzesień, taka będzie jesień.

10. Październik - zawdzięcza swoją nazwę paździerzom, czyli włókno, które oddzielały się przy pracach z lnem. Październik nazywano również winnikiem ze względu na dojrzewające w tym czasie winogrona.

Gdy październik ciepło trzyma, zwykle mroźna przyjdzie zima.

11. Listopad - czyli masowe opadanie liści. Miesiąc ten miał nazwę pościernik, kosień, listopadnik, a w XVI wieku był nawet grudniem.

Jeśli w listopadzie liść drzewa się trzyma, to w maju na nowe liście jeszcze spadnie zima.

12. Grudzień - skąd ta nazwa? Od grud ziemi ściętych pierwszymi mrozami. Funkcjonowała także nazwa prosień i prosieniec. Dziwne? Być może. W odległych czasach, o tej porze roku, kiedy plony znikały z pól i ludzie mieli mniej pracy, a więc mniej okazji do zarobku, dużo biednych chodziło po porśbie. Grudzień nazywano także godnikiem od staropoleskiej nazwy świąt, czyli godów i jadwientem, od adwentu.

Gdy w Boże Narodzenie pola są zielone, będą na Wielkanoce śniegiem przyprószone!

Jak wam się podobają dawne nazwy miesiecy roku i ich pochodzenie? A może znacie inne. Piszcie w komentarzach.

Zwyczaje (1)

Jak dawniej brzmiały nazwy miesięcy?