Nowy model przedsiębiorczości - zacznij działać, zanim cokolwiek zarejestrujesz

Prototypowanie usług jako sposób na sprawdzenie pomysłu bez firmy

Pierwsze kroki w biznesie nie muszą od razu oznaczać założenia jednoosobowej działalności gospodarczej czy spółki. Przedsiębiorcy coraz częściej testują swoje usługi, zanim zdecydują się na pełną rejestrację. W praktyce oznacza to, że przez kilka miesięcy sprawdzają, czy ich pomysł spotyka się z zainteresowaniem rynku, wykorzystując rozwiązania umożliwiające legalne działanie bez formalnej rejestracji firmy.

Ten model działania znajduje swoje umocowanie w praktyce gospodarczej, choć nie wprost w przepisach prawa. Osoba wykonująca zlecenia lub projekty na rzecz klientów może korzystać z instytucji pośredniczących, takich jak inkubator przedsiębiorczości, czy platformy rozliczeniowe. Takie podmioty zapewniają obsługę prawną i księgową, wystawiają faktury w imieniu wykonawcy i umożliwiają legalne przekazywanie praw autorskich.

Podejście to zyskuje popularność zwłaszcza wśród freelancerów i osób oferujących usługi specjalistyczne (programistów, grafików, tłumaczy czy doradców). Zanim podejmą decyzję o rejestracji działalności, mają możliwość zbadania rynku, zbudowania portfolio i nawiązania relacji z pierwszymi klientami, bez konieczności ponoszenia kosztów składek ZUS czy opłat związanych z pełną księgowością.

Jak działają inkubatory przedsiębiorczości i co oferują?

Inkubatory przedsiębiorczości to podmioty, których celem jest wspieranie osób rozpoczynających działalność gospodarczą, bez konieczności natychmiastowego zakładania firmy. Działają najczęściej na podstawie umowy cywilnoprawnej, zawieranej z uczestnikami programu. Najczęściej są to umowy zlecenia lub umowy o dzieło. W praktyce oznacza to, że osoba realizująca usługi nie występuje jako przedsiębiorca, lecz jako współpracownik inkubatora.

W ramach takiej współpracy inkubator może wystawiać faktury VAT w imieniu uczestnika programu, zawierać umowy z jego klientami oraz zajmować się rozliczeniami podatkowymi i przekazywaniem należności. W zamian pobiera opłatę w formie stałej miesięcznej kwoty lub prowizji od każdego zlecenia. Dodatkowo oferuje dostęp do usług doradczych, księgowych, prawnych, a także szkoleń i spotkań networkingowych.

Inkubatory nie działają na podstawie szczególnej regulacji ustawowej, z wyjątkiem tych funkcjonujących przy uczelniach wyższych, dla których odpowiednie podstawy prawne zawiera ustawa z 20 lipca 2018 r. – Prawo o szkolnictwie wyższym i nauce (Dz.U. z 2023 r. poz. 742, ze zm.). Zgodnie z art. 148 tej ustawy, uczelnie mogą tworzyć instytucje wspierające przedsiębiorczość studentów i absolwentów. W pozostałych przypadkach działalność inkubatora regulowana jest przez przepisy prawa cywilnego i podatkowego, oznacza to konieczność szczegółowej analizy umów przed ich podpisaniem.

Kto skorzysta najbardziej na działalności w modelu „pre-firma”?

Model działania bez formalnej rejestracji firmy, oparty na inkubatorze przedsiębiorczości lub platformie pośredniczącej, jest szczególnie atrakcyjny dla kilku grup zawodowych.

• Po pierwsze, korzystają z niego studenci i absolwenci, którzy mają pomysł na usługę, ale nie mają jeszcze kapitału ani doświadczenia, by zarejestrować własną firmę. Dzięki inkubatorowi mogą wystawiać faktury i zdobywać pierwszych klientów, nie rezygnując jednocześnie z ulg i świadczeń studenckich.
• Drugą grupą są freelancerzy, czyli osoby świadczące usługi na rzecz wielu różnych klientów, często jednorazowo lub projektowo. Dla nich największym atutem takiego rozwiązania jest elastyczność i brak obowiązku rejestracji firmy tylko po to, by rozliczyć kilka zleceń w roku.
• Trzecią grupą są specjaliści z branż kreatywnych oraz IT, którzy chcą skupić się na rozwoju usług i testowaniu popytu na rynku bez ponoszenia kosztów prowadzenia pełnoprawnej działalności gospodarczej. W tym modelu możliwe jest fakturowanie klientów, ale też przekazywanie praw autorskich, Działanie to często stanowi istotny element współpracy w tych branżach.

Alternatywy dla inkubatorów – faktura bez rejestracji działalności

Inkubatory przedsiębiorczości nie są jedynym sposobem na legalne działanie bez rejestracji firmy. Coraz większą popularność zyskują platformy internetowe, które pośredniczą w rozliczeniach między wykonawcą a klientem. Osoba realizująca usługę zawiera z takim serwisem umowę cywilnoprawną, a faktura wystawiana jest przez platformę w imieniu wykonawcy. Po opłaceniu faktury środki trafiają do usługodawcy, pomniejszone o ustaloną prowizję. Cały proces odbywa się zdalnie, bez konieczności prowadzenia działalności gospodarczej.

Taki model działania może być szczególnie korzystny dla osób wykonujących okazjonalne zlecenia, które nie przekraczają granicy działalności gospodarczej w rozumieniu przepisów ustawy Prawo przedsiębiorców. Zgodnie z art. 5 tej ustawy, działalność nie wymaga rejestracji, jeżeli przychody z niej nie przekraczają w żadnym miesiącu 75% minimalnego wynagrodzenia oraz ma ona charakter incydentalny.

Rozpoczęcie działalności bez rejestracji firmy to rozwiązanie, które pozwala szybko wejść na rynek i sprawdzić realne zainteresowanie usługami. Choć takie formy jak inkubatory czy platformy rozliczeniowe nie zastąpią pełnoprawnej działalności gospodarczej, mogą być praktycznym etapem przejściowym. Warto z nich korzystać, o ile są dopasowane do charakteru usług i skali współpracy z klientami.