Mieli zginąć wszyscy. W ostatniej chwili wydarzył się cud – historia Józefowa porusza (foto)

Obchody rozpoczęły się Mszą św. w kościele parafialnym w Józefowie. Uczestnicy modlili się za ofiary hitlerowskich zbrodni z 1943 roku. Po eucharystii zgromadzeni przeszli pod tablice pamiątkowe umieszczone na murze kościelnym, upamiętniające mieszkańców gminy Józefów, którzy padli ofiarą wojny.

To właśnie w tym miejscu 1 czerwca 1943 roku niemieccy okupanci zgromadzili mieszkańców z zamiarem ich rozstrzelania. Do egzekucji jednak nie doszło dzięki brawurowej akcji oddziałów Armii Krajowej, Batalionów Chłopskich oraz partyzantki radzieckiej. Atak umożliwił ucieczkę skazańców i zakończył się wyparciem Niemców z Józefowa.

W wyniku zwycięskiej akcji przez ponad trzy tygodnie w mieście nie było przedstawicieli władz okupacyjnych. Wydarzenie to przeszło do historii jako bitwa o Józefów i zostało odnotowane w meldunkach Armii Krajowej obwodu zamojskiego. Miało ono również ogromne znaczenie moralne – wokół Józefowa narosły legendy, a rejon zaczęto określać mianem „Rzeczpospolitej Józefowskiej”.

Akcją dowodził Hieronim Miąc ps. „Korsarz”, którego około 100-osobowy oddział składał się z trzech plutonów: z Aleksandrowa pod dowództwem Włodzimierza Hascewicza „Wary”, z Józefowa i Pardysówki dowodzonych przez Feliksa Pardusa „Piasta” oraz z Górecka i Brzezin pod dowództwem Czesława Mużacza „Selima”. W działaniach uczestniczył również około 50-osobowy oddział Józefa Droździela „Radykała” i Juliana Futomy „Fiata”, oddział Batalionów Chłopskich dowodzony przez Antoniego Wróbla „Antona” oraz oddział partyzantki radzieckiej utworzony ze zbiegłych jeńców.

Organizatorami wydarzenia byli: Burmistrz Józefowa Roman Dziura oraz prezesi - Zarządu Okręgowego Światowego Związku Żołnierzy Armii Krajowej w Zamościu poseł Sławomir Zawiślak i koła tego związku w Józefowie Andrzej Wojtyło.